Shia.az SonUmidTv media
sitename

İnsan elminin miqdarı nə qədərdir?İnsan elminin miqdarı nə qədərdir?

Qısa cavab:

Bir qrup müşrik Peyğəmbərdən (s) ruhla əlaqədar sual soruşduqdan sonra, Quran elm və bilikdən nəsiblərini çox az bilərək "Loğman” surəsində bəzi Allaha məxsus elmlərə aydınlıq gətirir və orada beş elmə işarə edir: Qiyamətin bərpası, yağışların yağışı, ana bətnindəki embrionlar, insan əməlinə bağlı gələcək hadisələr və hər kəsin ölüm məkanı iləbağlı elmlər . Bundan əlavə, "İsra” surəsində ümumi varlıqların təsbih və həmdindən söz açılır, hansı ki onların dilini anlamaq qüdrətimiz yoxdur. Bu özü elm və biliyimizin məhdudluğuna bir sübutdur.


Ətraflı cavab:

Bir qrup müşriklər, yaxud kitab əhli davamlı olaraq Peyğəmbərdən (s) ruh barəsində soruşurdular. "İsra” surəsinin 85-ci ayəsinə əsasən, Peyğəmbərə (s) əmr edilir ki, onlara belə buyursun: "Ruh Pərvərdigarımın işlərindəndir; sonra əlavə etsin ki, sizin elminiz çox azdır. Odur ki, ruhun həqiqətini anlamaq iqtidarında deyilsiniz” (1).


Bu bəşər elminin məhdud olmasına aydın işarədir. Çünki, ruh – yuxarıdakı ayədə məqsəd insan ruhu olarsa – insana hər şeydən daha yaxındır. İnsan öz ruhunun gövhərini bilmədikdən, onun barəsində yalnız səthi və ümumi məlumata malik olduqdan sonra, kainatın digər varlıqları barədə nə gözləntisi ola bilər?


Allah-taala "Loğman” surəsinin son ayəsində Allaha məxsus elmlərə aydınlıq gətirir və beş elmə: qiyamətin qopmasına, yağışın yağmasına, ana bətnində olan rüşeymə, insan əməli ilə bağlı gələcək hadisələrə və hər kəsin ölüm məkanına işarə edir. Bəzi İslam hədislərində də "qeybin beş açarı” ünvanında – hansı ki Allahdan başqa heç kəs bilmir – onlara işarə edilmişdir (2).


Bəlkə də, göstərici şahidlər sayəsində bunlar barədə ümumi bilgi əldə etmək olar, amma bu beş işin xırdalıqları heç kəsə bəlli deyil.
Məsələn: heç kəs bilmir ki, ana bətnində olan embrion hansı fiziki istedada, ruhi səciyyələrə malikdir, hansı gözəllik və çirkinliyin, hansı xəsəlik, yaxud sağlamlığın daşıyıcısıdır, hətta bir çox mərhələlərdə cinsiyyətini də bilmir.


Bu ayədə Quran buyurur: Ey insan, sən hətta özünün və ömrünü başa vurduğun torpağın sabahından xəbərsizsən! Belə halda, necə bütün varlıq aləmini bilmək kimi gözləntin ola bilər?! Bu əsasla, sənin elmin məhduddur.
Bundan əlavə, "İsra” surəsində varlıqların ümumi təsbih və həmdindən söz açılır. Hansı ki hamılıqla hal dili – özünəməxsus dili ilə, onlara hakim olan heyrətamiz, qəribə nəzmlə Haqqa həmd və səna edir, hər eyb və nöqsandan pak olduğuna şəhadət verirlər. "Dilsiz” dillə aləmi təsbihlərinə bürüyüblər. Hal dilindən əlavə bu kainatdakı varlıqların istisnasız hər bir zərrəsi öz payına ağıla, görüşə və şüura malikdir və bilgi altında Allaha həmd və təsbih deyirlər. Bu iki versiyanı "Nümunə” təfsirində izah etmişik (3).
Hər halda, kainatın bütün sirlərindən, varlıq aləminə hakim nizamdan tam xəbərdar olmadığımız üçün biz onların nə hal dilini anlaya bilirik, nə də təklifi aydın olan özünəməxsus dillərini.


Bu minvalla, aləm zümzümə və nəğmə ilə dolu olduğu halda biz bundan xəbərsizik. Bu da, bizim elm və biliyimizin məhdudluğuna bir sübutdur.
Həmçinin, "Bəqərə” surəsində cihaddan söz açılır; ondan xoşlanmayanlara deyilir: Sizlər öz xeyir və şərrinizi belə yaxşı dərk etmirsiniz. Bu üzdən bəzən öz mənfəətinizə qarşısınız, bəzən də ziyanınıza sevgi və iştiyaq göstərirsiniz. Bəzən xeyir və şərinizi bilməməniz belə, insanın elm və biliyinin məhdudluğuna digər bir sübutdur. Ancaq, uca Allah bundan xəbərdardır, hansı ki mühüm bilik qaynaqlarından olan vəhy vasitəsilə xeyir və şərinizə bais olan bütün işlərdən sizi agah etmişdir.


"Ğafir” surəsində də yer və göyün yaranış əzəmətinə toxunmaqla yanaşı, onların yaradılışının insan yaradılışından mürəkkəb və əhəmiyyətli olması həqiqətini bəyan edir, əksər insanların bunu bilməməsinə işarə edir. Bu, göylərin yaranışı barədə ümumi baxışda insanların, xüsusi baxışda Ərəbistan yarımadasında yaşayanların məlumatı olduqca az olduğu bir vaxtda baş verir. Bəlkə də, ulduzları səma tavanından mıxlanmış gümüş mismarlar güman edirdilər. Günümüzdə də, astronomiya sahəsində bu qədər elm kəsb etməyimizə rəğmən, bu xüsusda məlumatımız yenə də azdır.


"Təlaq” surəsində də, təlaq və iddə saxlamaq məsələlərindən sonra, boşanmış qadınların "ric`i iddə” müddətində ərlərinin evində qalması zərurətinə toxunur və buyurur: "Sən bilmirsən, bəlkə də bundan sonra Allah vəziyyətlərini dəyişər”. Xüsusilə, sabiq ər yanında iddə müddətini başa vurmaq, yeni baxışa, barışığa və evliliyə dönüşə səbəb olar.
Maraqlısı budur ki, bu çıxışın müxatəbi Peyğəmbərin (s) özüdür. Ona belə bir xitab olun

Əlaqəli materiallar:

Qeydlər:

İstifadə edilmiş ədəbiyyat:
1- "ما اُوْ تَيِتُمْ مِنَ اَلْعِلْم اِلاّ قَليلا” – "sizə elmin yalnız azı verilib” – cümləsini bir çox təfsirçilər "قليلا من العلم” (elmin az hissəsi) mənasına təfsir ediblər. Lakin digər bir qrup "sizlərdən az bir hissəsi” – "قَليلا منكم” – deyə, təfsir etmişlər. Amma bu təfsir ayənin zahiri ilə düz gəlmir. Çünki, ayənin müxatəbi ruh barəsində sual soruşanlardır (Diqqət edin).
2- "Məcməul bəyan fi təfsiril-Quran” (Təbərsi, Fəzl ibn Həsən, "Nasir Xosrov” nəşriyyatı, Tehran, 1993, üçüncü nəşr), c. 8, səh. 507. "Loğman” surəsinin 34-cü ayəsinin təfsirində.
3- "Nümunə” təfsirinə (Məkarim Şirazi, Nasir, "Darul-kutubil-İslamiyyə”, Tehran, 1995, ilk nəşr, c. 12, səh. 133, "İsra” surəsinin 44-cü ayəsinin təfsirinə, "Aləmdəki varlıqların ümumi təsbih və həmdi” mövzusuna) müraciət edilsin.
4- "Nisa” surəsi, 113-cü ayə.
5- Ayətullah Məkarim Şirazinin "Quranın mesajı” kitabından iqtibas edilib. ("Darul-kutubul-İslamiyyə, Tehran, 1997, doqquzuncu nəşr), c. 1, səh. 110.

 

www.ehlibeyt.info @SonUmidTv

Veb-saytın materiallarından istifadə zamanı istinad zəruridir!!!

Müəllif
Vusal
Geri
Həmçinin baxın
Quran ayələri və hədis baxımından fərdlərin əxlaqında dəyişilmə istedadı vardırmı?
Quran ayələri və hədis baxımından fərdlərin əxlaqında dəyişilmə istedadı vardırmı?
Quran mükaşifə və intuisiyanı bir bilik qaynağı kimi təsdiq edirmi?
Quran mükaşifə və intuisiyanı bir bilik qaynağı kimi təsdiq edirmi?
Əxlaq alimləri zikir üçün hansı mərhələ və dərəcələr bəyan edirlər?
Əxlaq alimləri zikir üçün hansı mərhələ və dərəcələr bəyan edirlər?
Gələcək məsələlərdən nigaran olan vaxt və ya çətinlik üz verən zaman istixarə etmək olarmı?
Gələcək məsələlərdən nigaran olan vaxt və ya çətinlik üz verən zaman istixarə etmək olarmı?
Quran baxımından ağlın fəaliyyət və funksiyaları hansılardır?
Quran baxımından ağlın fəaliyyət və funksiyaları hansılardır?
“Mələkut” sözünün mənası nədir?
“Mələkut” sözünün mənası nədir?
Bərzəx aləminin varlığını necə sübut etmək olar?
Bərzəx aləminin varlığını necə sübut etmək olar?
Quranda təfəkkür və dərin düşüncənin əhəmiyyəti barədə
Quranda təfəkkür və dərin düşüncənin əhəmiyyəti barədə
Quran və “mükaşifə və intuisiya”nın bir bilik qaynağı kimi etibarlılığı
Quran və “mükaşifə və intuisiya”nın bir bilik qaynağı kimi etibarlılığı
Quranın fitrət və vicdanı bilik qaynağı kimi tanıtdırması
Quranın fitrət və vicdanı bilik qaynağı kimi tanıtdırması
Quranda təfəkkür və dərin düşüncənin əhəmiyyəti necə qeyd edilib?
Quranda təfəkkür və dərin düşüncənin əhəmiyyəti necə qeyd edilib?
İnsan elminin miqdarı nə qədərdir?
İnsan elminin miqdarı nə qədərdir?
Yuxunun reallıqla, gələcək hadisələrlə bir rabitəsi varmı?
Yuxunun reallıqla, gələcək hadisələrlə bir rabitəsi varmı?
Quran ayələri və hədislərdə tövbənin nə kimi fayda və bərəkətləri qeyd edilib?
Quran ayələri və hədislərdə tövbənin nə kimi fayda və bərəkətləri qeyd edilib?
QURANDA İSLAM PEYĞƏMBƏRİNİN (s) MÖCÜZƏLƏRİ
QURANDA İSLAM PEYĞƏMBƏRİNİN (s) MÖCÜZƏLƏRİ
Nə üçün “Qədr” gecəsinə Qədr gecəsi deyilir?
Nə üçün “Qədr” gecəsinə Qədr gecəsi deyilir?
QƏDR GECƏSİ QURANIN NAZİL OLDUĞU GECƏDİR
QƏDR GECƏSİ QURANIN NAZİL OLDUĞU GECƏDİR
Hansı dəlillərə əsasən heyvanlar da axirətdə toplaşacaq?
Hansı dəlillərə əsasən heyvanlar da axirətdə toplaşacaq?
“Hud” surəsinin 17-ci ayəsində məqsəd kimdir?
“Hud” surəsinin 17-ci ayəsində məqsəd kimdir?
Bəqərə surəsinin 233- cü ayəsiylə Əhqaf surəsinin 15- ci ayəsi arasında olan ixtilaf necə həll olur?
Bəqərə surəsinin 233- cü ayəsiylə Əhqaf surəsinin 15- ci ayəsi arasında olan ixtilaf necə həll olur?
İnsanın ruhu, Allahın ruhunun bir hissəsindəndirmi?
İnsanın ruhu, Allahın ruhunun bir hissəsindəndirmi?
Ər-Rəhman surəsi 4-cü ayəsinin təfsiri (Ona danışmağı öyrətdi)
Ər-Rəhman surəsi 4-cü ayəsinin təfsiri (Ona danışmağı öyrətdi)
ALLAH İLƏ MƏXLUQ ARASINDA TƏKVİNİ ƏLAQƏ
ALLAH İLƏ MƏXLUQ ARASINDA TƏKVİNİ ƏLAQƏ
Allaha yaxınlaşmaq (təqərrüb)
Allaha yaxınlaşmaq (təqərrüb)
Qəflət, yaxud ilk bəla
Qəflət, yaxud ilk bəla
Ruhların Zərr aləmində “bəli” deməsi və Nəhl surəsinin 78-ci ayəsi
Ruhların Zərr aləmində “bəli” deməsi və Nəhl surəsinin 78-ci ayəsi
Nəml surəsində “Dabbətul-ərz”dən məqsəd nədir?
Nəml surəsində “Dabbətul-ərz”dən məqsəd nədir?
Qurani-Kərimdə Ümumi İmamət Və Vilayət
Qurani-Kərimdə Ümumi İmamət Və Vilayət
Quran və “mükaşifə və intuisiya”nın bir bilik qaynağı kimi etibarlılığı
Quran və “mükaşifə və intuisiya”nın bir bilik qaynağı kimi etibarlılığı
Möminlərə Quran oxumaqla əlaqədar beş mühüm tövsiyə
Möminlərə Quran oxumaqla əlaqədar beş mühüm tövsiyə
Dünyada kor olanlar, axirətdə də kor olacaqlar" ayəsindən Allahın məqsədi nədir: Kor insan axirətdə heç bir şeyi dərk və müşahidə etməyəcəkmi?
Dünyada kor olanlar, axirətdə də kor olacaqlar" ayəsindən Allahın məqsədi nədir: Kor insan axirətdə heç bir şeyi dərk və müşahidə etməyəcəkmi?
İlahi kitabda hər rətb və yabis var, kitabdan məqsəd, mövcud Quandırmı? Rətb və yabisdən məqsəd nədir? Onlar necə varlıqdır?
İlahi kitabda hər rətb və yabis var, kitabdan məqsəd, mövcud Quandırmı? Rətb və yabisdən məqsəd nədir? Onlar necə varlıqdır?
Ayətullah Məkarim Şirazinin görüşündə “Qədr gecəsi”nin həqiqətinə dərin baxış
Ayətullah Məkarim Şirazinin görüşündə “Qədr gecəsi”nin həqiqətinə dərin baxış
Həzrət Əlinin (ə) kəlamında Peyğəmbərin (s) peyğəmbərliyinin daşıdığı hədəflərin bəyanı
Həzrət Əlinin (ə) kəlamında Peyğəmbərin (s) peyğəmbərliyinin daşıdığı hədəflərin bəyanı
Əhli-hədisin xəbəri sifətlər barəsindəki nəzəri nədən ibarətdir?
Əhli-hədisin xəbəri sifətlər barəsindəki nəzəri nədən ibarətdir?
Lütfən bu aşağıda yazılan “Nur” surəsinin 60-cı ayəsini mənim üçün izah edərdiz
Lütfən bu aşağıda yazılan “Nur” surəsinin 60-cı ayəsini mənim üçün izah edərdiz
Daha çox oxumaq istəyirsən? )))